Spring naar inhoud
Markt & handel

Dunkelflaute en Kühlkraftkrise: hoe het weer de energieprijs bepaalt

Weinig wind en zon in de winter, een hittegolf met volop koeling in de zomer: het weer bepaalt steeds vaker de elektriciteitsprijs. Wat zijn een Dunkelflaute en een Kühlkraftkrise, wat leerde de hittegolf van juni 2026 ons en waarom wordt het tijdstip van uw verbruik minstens even belangrijk als de hoeveelheid?

Matthias Detremmerie20 november 20265 min lezen

Dunkelflaute, Kühlkraftkrise … De energiemarkt heeft er de voorbije jaren een opvallende woordenschat bij gekregen. Achter die termen zitten weersomstandigheden die de elektriciteitsprijs stevig kunnen beïnvloeden. Wat betekenen ze precies? En vooral: wat merkt uw bedrijf ervan?

Winter: de Dunkelflaute

Een Dunkelflaute is een periode waarin er nauwelijks wind staat en de zon amper schijnt. Wind- en zonne-energie vallen dan tegelijk grotendeels weg. Om het verschil op te vangen, moeten andere productie-eenheden bijspringen. Vaak zijn dat gascentrales, die op zulke momenten mee de prijs op de groothandelsmarkt bepalen.

Een Dunkelflaute duurt meestal enkele dagen en kan meerdere keren per jaar voorkomen. Dat betekent niet dat plots de lichten uitgaan. Europese uitwisseling, reservecapaciteit en flexibiliteit in het energiesysteem helpen om vraag en aanbod in evenwicht te houden. Maar de elektriciteitsprijs kan tijdens zo'n periode wel stevig oplopen.

Zomer: de Kühlkraftkrise

In de zomer kan bijna het omgekeerde gebeuren. Dan duikt een andere term op: de Kühlkraftkrise.

Op zeer warme en zonnige dagen is er overdag veel zonneproductie. Daardoor kunnen de elektriciteitsprijzen sterk dalen en soms zelfs negatief worden. Maar zodra de zon ondergaat, valt die productie snel terug. De vraag naar elektriciteit blijft ondertussen hoog, onder meer omdat airco's en andere koelsystemen volop blijven draaien.

Het resultaat is een scherpe omslag: goedkope zonne-energie verdwijnt en duurdere energiebronnen, zoals gascentrales, moeten het overnemen. Op enkele uren tijd kan de elektriciteitsprijs daardoor fors stijgen.

Bron: Elindus
Bron: Elindus

Eind juni 2026 zagen we dat heel concreet. Tijdens een intense hittegolf in België duwde de overvloedige zonneproductie de prijzen overdag richting nul. 's Avonds draaide het beeld helemaal om. Zodra de zonneproductie wegviel, zorgde de hoge koelvraag voor stevige prijspieken.

Maar liefst 28 uren noteerden prijzen boven € 250/MWh, telkens tussen 18 en 24 uur. De hoogste prijzen zagen we tussen 20 en 22 uur, wanneer een hoge vraag samenviel met het wegvallen van zonneproductie en duurdere centrales het verschil moesten opvangen.

Daarbij sneuvelden ook records. Het record voor de duurste dag bleef overeind en dateert nog altijd van eind augustus 2022, tijdens de energiecrisis. Het duurste uur én kwartier ooit werden wel opgetekend, en dat niet in volle crisis, maar op een gewone woensdagavond in de zomer. Op 24 juni 2026 liep de prijs tussen 20u45 en 21u op tot € 1.038,25/MWh.

Een toevalstreffer was dat niet. Tijdens de hittegolf herhaalde hetzelfde patroon zich avond na avond, telkens rond hetzelfde uur.

Niet alleen hoeveel, maar vooral wanneer

Voor bedrijven wordt het tijdstip waarop ze energie verbruiken steeds belangrijker. Wie vooral elektriciteit afneemt tijdens de duurste uren van de dag, betaalt meer, ook als het totale verbruik hetzelfde blijft.

En die duurste uren liggen niet altijd waar u ze zoekt. In de piekweek van juni bleef de stroom ook overdag duurder dan veel mensen verwachten, omdat de koelvraag de goedkope zonne-uren deels opslorpte. Over heel juni lag de gemiddelde nachtprijs zelfs hoger dan de dagprijs. De klassieke reflex om 's nachts te verbruiken omdat het dan goedkoper is, gaat in de zomer dus niet meer op.

Tegelijk blijven goedkopere uren vaak onderbenut. Denk aan momenten met veel zonne- of windproductie, wanneer elektriciteit goedkoop of zelfs negatief geprijsd is. Wie een deel van zijn verbruik naar die uren kan verschuiven, een batterij kan laden of andere flexibele assets kan inzetten, kan prijsverschillen veel beter benutten.

De Kühlkraftkrise maakt die dynamiek bijzonder zichtbaar. Binnen één dag kan de markt evolueren van bijna gratis elektriciteit naar prijzen van honderden euro's per MWh. Timing wordt daardoor een steeds belangrijker onderdeel van slim energiebeheer.

Geen uitzondering

De hittegolf van juni is geen uitzondering, maar een voorsmaak van wat ons te wachten staat. Elk jaar komen er zonnepanelen bij, waardoor de middagdalen dieper worden en de omslag bij zonsondergang scherper. Warmere zomers maken koeling een vaste factor in de avondvraag. En in de winter blijft de Dunkelflaute op de loer liggen. Sinds de markt per kwartier prijst, telt bovendien elk kwartier.

De vraag voor bedrijven verschuift daardoor van "welk contract kies ik?" naar "hoe flexibel ben ik?". Wie vandaag weet welk deel van zijn verbruik kan verschuiven en welke assets hij kan inzetten, staat sterker bij de volgende piek, of die nu in juli of in januari valt.

Wie op zulke prijsschommelingen wil inspelen, moet verschillende schakels van de energiewaardeketen met elkaar kunnen verbinden. En dat is het voordeel van Strado Group. Nauwkeurige forecasting ziet deze piekmomenten al aankomen voor de markt ze prijst, zodat u volumes en assets tijdig kan inplannen. Loopt het toch anders dan voorspeld? Dan laat realtime markttoegang toe om volumes bij te sturen op het moment dat het er echt toe doet. Slimme sturing zorgt ervoor dat uw assets automatisch meebewegen: een batterij laadt op wanneer stroom goedkoop is en ontlaadt tijdens de avondpiek, een productie-installatie schakelt terug wanneer de prijs piekt. En met een dynamisch energiecontract wordt die flexibiliteit ook zichtbaar op uw factuur.

De energieprijs beweegt vandaag per kwartier, en dat vraagt om een energiestrategie die even wendbaar is. Bedrijven die hun verbruik en assets kunnen laten meebewegen met de markt, maken van die schommelingen geen kostenpost, maar net een hefboom. Daarom brengen we bij Strado Group elke schakel van de keten samen: zodat u niet langer moet reageren op de piek, maar er al klaar voor staat.

Deel dit artikel